С.БАТБААТАР: ХЯРГАС НУУРЫН МОНГОЛ МИХАЙЛ (Хөрөг нийтлэл)

2021-10-13  

Эрхлэгчийгээ ийн нэрлэж байгаадаа эхлээд хүлцэл өчье. Гэхдээ “Ардын эрх”, “Өнөөдөр”-ийн анхдагчууд ингэж л дууддаг байсан. Михаил хэмээх нь хоч гэхээсээ өөриймсөл давамгайлж сонсогддог тул ийн бичив. Дархан хот дахь “Ардын эрх” сонины сурвалжлагч болоод удаагүй байх үед хотоос Бал эрхлэгч нэгэнтээ утасдлаа. “Михаил очно. Угтаж авч, унаа тэр-гээр үйлчилж, алба ажилд нь туслаарай” гэв. “За” гээд утсаа тавьчихсан хойноо “Михаил гэж ямар хүн байдаг юм бол. Орос нэртэй дарга юм байх даа” гэж эргэлзэв.

Дарханд томилогдохдоо Бал эрхлэгчийн итгэл хүлээлгэсэн онцгой визээр , Коллегийн хурал энэ тэрээр оролгүй, зөвхөн Шуурхай мэдээний дарга Т.Гандитай уулзаад л явчихсан тул дарга нараа тэр бүр танихгүй байсан үе. Эрхлэгчээс лавлаж асууж зүрхлэлгүй Нацагаа (Бүнчингийн Нацагдорж) руу залгатал учиргүй инээснээ “Цэдэн-Иш эрхлэгч л байхгүй юу. Мэддэггүй юм уу” гэж билээ. Цоодол ах бол Цэдэн-Иш гэж ер хэлэхгүй. “Аа муу, Михаил уу”, “Михаил тэгж ярьсан шүү”, “Цаад Михаил чинь юу гэж байна” гэх мэтээр ярина. Иш эрхлэгчтэйгээ тийн анх удаа Дархан хотын өвлийн тэнгэр дор уулзаж билээ. Сээгий малгай духдуулж, Дарханы нэхий дээл өмссөн, гутал нь тостой, өмд нь индүүдлэгтэй, мөнгөлөг хүрээтэй цагаан шил зүүсэн, дэгжин байрын тэр эр үнэхээр европжуу төрхтэй аж. Яагаад ч юм, Сэлэнгэ зүгийн, буриад цусны хүн байх гэсэн бодол олон жил тээгдэж явсан. Гэтэл бүр алс баруун хязгаарын Увсын, Увсынх Увсынхдаа Хяргасын, цэвэр баяд болж таарав. Баядуудыг Баянаа аваргаар төсөөлдөг надад Иш эрхлэгч шиг цагаан шаргал хүн тэнд төрсөн гэхээр сэтгэлд нэг л буудаггүй юм.

Михаил гэдэг нэр цөөхөн дотно нөхөд, хамтран зүтгэгчдийн хүрээнд хэрэглэгддэг бол Иш эрхлэгч гэдэг нь илүү түгээмэл билээ. Бал, Иш гэх хоёр нэр холбоотой юм шиг он жилүүдийг туулсан. Цаашдаа ч энэ холбоо үг Монголын сэтгүүл зүйд, “Өнөөдөр”ийн үе үеийнхэнд байнга яригдаж дурсагдсаар байх болно гэдэгт огтхон ч эргэлзэхгүй байна. Яагаад гэвэл Бал эрхлэгчийн минь баруун гар нь Иш эрхлэгч байв. (Хэрвээ ингэж хэлж болдог бол зүүн гар нь Пүүжээ эрхлэгч болно) Цэрэндоржийн Балдорж хэмээх эрхмийн дээд эрдэнэт хүмүүний ямагт урагш тэмүүлсэн мөнхийн гэмээр цалгиа халгиаг хамгийн түрүүнд тосон мэдэрч, бадарсан онгод, дэрвэсэн хийморийг нь хөгжөөн дэмжигч болж, шинэ хийгээд сайн сайхны төлөөх сэрэхүй мэдрэмжийнх нь хөг ярууслыг тэгшлэн тэтгэгч нь байсан андлалын, ажил хэргийн нөхөрлөлийн гайхам түүх түүнд ногдоно. Зарим үед барих ташуур, тулах таяг, түлхэх бод, тушаах зардас нь ч болж байсан байх. Сонины цаас дууслаа, Иш эрэлд явна. Захиалга нэмэгдүүлэх шаардлага гарлаа, Иш хөдөөг зорино. Шинэ байртай болно гэнэ, Иш л тэнд шавар, шохойн хэрүүл хийх. Сониноо офсет хэвлэлтэд шилжүүлнэ гэж шийдлээ, Иш л энд тэндээс хуучин компьютер түүж явах. Энэ ажилдаа хэт мэргэшсэн үү, “Өнөөдөр”-ийг анх байгуулахад сэтгүүлчдийн суух ширээ, сандлыг авчрахдаа, баахан хуучин оёдлын машин ганзагалаад ирсэн байсан сан. Хэнээр, юу оёулах гэсэн юм, бүү мэд

Ардын эрх”-ийг хараат байдлаас гаргах гэж Төрийн ордноос дутаан шинэ байшин барьж, анхны чөлөөт хэвлэл “Өнөөдөр-”ийг өлгийдөх бартаат замын өргөс, чулуу бүхнийг түүж, “Би Би Би”гийн сүлд модны наадмын бэлэг үүрсэн өвгөний дүрд хувилж, зохиолын дууны Хит парадад дуулахаас бусдыг хийж явсан гээд олон олон, тод сонин дүр түүнийх ээ. 2000 оны УИХ-ын сонгууль болох гэж байв. Уншигчдынхаа дунд УИХ-ын гишүүнээр сонгогдох хүмүүсийг нэрлэх тааврын уралдаан зарлав. Далан зургааг бүгдийг нь таавал машин, 70-75-ыг зөв нэрлэвэл хөргөгч, 65-70-ыг онож хэлсэн бол зурагт гэхчлэн өчнөөн төчнөөн юм амлалаа. Сониноо захиалуулах арга л даа. Бүгдийг нь байтугай, 50-ийг нэрлэх хүн гарахгүй гэдэгт бид бүгдээрээ итгэлтэй байв. Сонгуулийн дүн гарлаа. Гэтэл тухайн үеийн МАХН 72 суудал аваад зогссонгүй, хөргөгч, зурагт авах болзол хангасан хүн хэд хэдээрээ тодордог юм байна. Нэг өвгөн бүр 72-ыг таасан байж билээ. МАХН-даа үнэнч ахмадууд намынхаа бараг л бүх нэр дэвшигчийг дугуйлчихсан байсан тул бид юун ашиг олох, бүр өрөнд унах нь тодорхой болов. Эгдүүцсэн Бал эрхлэгч хилэгнэлээ хөөрхий муу Иш эрхлэгчид минь гаргаж, “Балай, тэнэг болзол гаргаснаараа Цэдэн-Иш чи өөрөө наад мөнгөө гаргаарай” гэж билээ. Үнэндээ бол санаачлагч нь Бал эрхлэгч, хэрэгжүүлэгч нь Иш эрхлэгч, Б.Галаарид нар байв. Иймэрхүү зүйл нэг биш болно.

Гэхдээ Бал эрхлэгчийн хамгийн итгэлт нөхөр нь ямар ч цагт Иш эрхлэгч л байв. Сөгдөж биш, сөрж өгссөн амьдралынхаа олон давааг тэр Иштэйгээ хамт, бие биенийг тулж түшиж давсан. Бодсон бодол, зорьсон зорилгоо биелүүлж, сэтгэл ханасан үеийнхээ жаргал баярыг ч Михаилтайгаа л хуваалцдаг байсан.
 
Бал, Иш, Пүүжээ гэдэг гурван хүн бидний туг, сүлд байсан юм аа. Бидний үеийн сэтгүүлчид эрхлэгч нараараа явах зам, очих зүгээ заалгаж, тэр зам зөв зам гэдэгт баталгаатай итгэж явав. Хатуу гашуун үг хэлэхэд нь хэрсүүжиж, магтан мандуулахад нь урмаар цэнэглэгдэж, сэтгүүл зүйн их донсолгооны талбарт гуйвж дайвахааргүй хөл тэнцсэн билээ л. Бас тэднээрээ гоёж, тэдэнтэйгээ хамт амьдарч, бүтээж туурвиж байгаадаа бахархаж, халуун залуу насныхаа хамгийн гэрэлт дурсамжийн мөрүүдийг бичсэн байна. Бидний хувьд хүндлэх хүндлэл, дуурайх дуурайл, чигийг заагч луужин нь эрхлэгч нар минь байжээ гэдгийг өдгөө илүү тод ойлгож ухаардаг. Бүсгүйчүүдийн цөөнгүй нь дурлаж ч байсан байх. Нэгэнтээ “Өнөөдөр”ийн хэдэн сайхан охид бөөгнөрч суугаад сэм шивнэлдэхийг хальт сонсоход “Даанч царай муутай. Тэрнээс дурламаар сайхан хүн” гэлцэх нь Пүүжээ эрхлэгчийн тухай яриа байж билээ. Бал, Иш хоёр бол Пүүжээгийн дэргэд царайлаг, сайхан эрчүүд л дээ. Нэг удаа “АЭ”-ийн хит парадыг Эрдэнэтэд зохион байгуулахад Бал, Иш эрхлэгч нар маань хамт явав. Тоглолт сайхан болж, орой буцах гэтэл урлаг соёлын алдартнууд, эрхлэгч нарыг минь төмөр замынхан дайлж цайлаад явуулдаггүй ээ. Дарханд шөнөдөө очиж, өглөө тоглох ёстой байдаг. Бидний суусан гурван вагоныг цуваанаас салгаад үлдээчихэж. Арайхийн тэндээс ховхорч, өглөө зургаан цагийн үед Дархан өртөөн дээр ирлээ. Эрдэнэтээс хөдөлсөн хойно ч цэнгэл баяр үргэлжилсэн тул вагоны агаар муу байв. Урьд орой нь хоёр эрхлэгчийг асран халамжлагчаар томилогдсон надад хандан Бал эрхлэгч “Энэ вагоноо онгойлго. Цэвэр агаарт гарах минь” гэлээ. Хар үүрээр өртөөн дээр хүн бараг байхгүй. Өртөөний жижүүрээс гуйгаад бараагүй тул даргынх нь гэр лүү яриулж байж арайхийн хоёр хүн түр буулгах зөвшөөрөл авлаа.
 
Ковбой малгай, цэнхэр жийнс, арьсан бошинз тэргүүтнээр гоёсон тэгш гоолиг хоёр сайхан эр өртөөний хоосон тавцан дээгүүр, наран гийхийн өмнөх сэрүүн тунгалаг цаг дор нааш цааш холхин буйг харж зогссон, өдгөөгийн Ардын жүжигчин хоёр дуучин эгч “Танай хоёр эрхлэгч гоё хүмүүс юм аа. Ийм хүмүүсээр удирдуулж ажилладаг, чи азтай залуу байна шүү” гэхийг сонссон Со ах (Төрийн шагналт Д.Сосорбарам) “Та хоёр шиг юм дурласан ч тоохооргүй, дагшин гоё эрчүүд дээ” гэж билээ. Энэ мэт үе бишгүй л тохиож, тэр цаг мөч бүхэнд өөрөө л гоё, сайханд тооцогдсон мэт омог төгөлдөр байдаг сан. Иш эрхлэгч маань цэмцгэр сайхандаа тэнцсэн нягт нямбай, яг таг зантай нь юм бүхэн дээр илэрнэ. Миний удирдсан нэг дугаарт түүний бэлдсэн ярилцлага орж, 15.00 цаг гэхэд нүүрээ боолгуулсан (сонины сэтгүүлчид сонины нүүр бэлтгэхийг ийн хэлдэг) тэрбээр сонин буутал таван цагийн турш бичсэнээ эргэн хянаж, дахин дахин засаж билээ. Байсхийгээд л ороод ирнэ. Гарчгаа засъя гэнэ. Нэг өгүүлбэр нэмэхгүй бол болохгүй нь гэнэ. Үг илүүдчихжээ гэнэ. Хамгийн сүүлд “Дэмий газарт таслал тавьсан байна” гэсээр орж ирэхэд нь “Нүүр буугаад, эх бэлтгэл нь хийгдчихсэн” гэж байж арайхийн салсан даа.
Бас хэтэрхий ш
 
 
Мэдээ уншаад таалагдсан бол Like дарна уу. Танд баярлалаа
Сайт таалагдаж байвал Like дарна уу. Танд баярлалаа
Сэтгэгдэл
АНХААРУУЛГА : Уншигчдын бичсэн сэтгэгдэлд CONTROL.MN хариуцлага хүлээхгүй болно. ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдлийг админ устгах эрхтэй. Сэтгэгдэлтэй холбоотой санал гомдлыг 77008912 утсаар хүлээн авна
Төстэй мэдээ
Шинэ мэдээ
Санал асуулга
НӨХӨН СОНГУУЛИЙН ҮР ДҮНТЭЙ САНАЛ НИЙЛЖ БАЙНА УУ?