
Эрчим хүчний зохицуулах хорооны 2026 оны 488 дугаар тогтоолоор шөнийн цахилгааны тарифын хөнгөлөлтийг арваннэгдүгээр сарын 1-нээс 2027 оны гуравдугаар сарын 31 хүртэл хэрэгжүүлэхээр зохицуулсан. Шинэ зохицуулалтаар 220 вольтын сүлжээнд холбогдсон өрхийн сарын 1,500 кВт.цаг хүртэлх шөнийн хэрэглээ 100 хувь хөнгөлөгдөх хэвээр ч энэ хэмжээнээс давсан хэрэглээнд өмнө нь олгодог байсан 50 хувийн хөнгөлөлт бүрэн цуцлагджээ.
Өөрчлөлт зөвхөн үүгээр дуусахгүй. Өмнөх жилүүдэд 380 вольтын холболттой өрхийн бүрэн хөнгөлөх босго 3,000 кВт.цаг байсан бол энэ өвлөөс мөн 1,500 кВт.цаг болж буурсан байна. УИХ-ын гишүүн М.Энхцэцэгийн мэдээлснээр зохицуулах хороо аравдугаар сарын 7-нд шийдвэрээ өөрчилж, босгыг ингэж бууруулсан бөгөөд давсан хэрэглээний 50 хувийн хөнгөлөлтийг ч цуцалжээ.
Тоогоор харвал ялгаа нь тодорхой. Сард шөнөөр 2,000 кВт.цаг хэрэглэдэг өрх өмнө нь эхний 1,500 кВт.цагийг бүрэн, үлдсэн 500 кВт.цагийг 50 хувиар хөнгөлүүлдэг байсан бол одоо үлдсэн 500 кВт.цагийн төлбөрийг бүтнээр нь төлнө. Яг цахилгаанаар гэрээ халаадаг, хэрэглээ нь босго давдаг өрхүүдэд энэ нь өвлийн дунд төлбөр нэмэгдэнэ гэсэн үг юм.
Асуудал УИХ-ын түвшинд ч хөндөгдлөө. Арваннэгдүгээр сарын 13-нд УИХ-ын гишүүн М.Энхцэцэг, М.Нарантуяа-Нара, Г.Очирбат, С.Эрдэнэбат нар мэдээлэл хийж, хөнгөлөлтийг бууруулсан шийдвэрийг шүүмжлэв. М.Энхцэцэг «өмнөх хөнгөлөлтөд итгэж, нүүрсний галлагаанаас татгалзан цахилгаан халаалтад шилжсэн айлуудад энэ шийдвэр нэмэлт дарамт болно» хэмээгээд 3,000 кВт.цагийн босгыг сэргээхийг шаардсан байна.
Түүнээс гадна хамрах хүрээний шударга бус байдал ч яригдаж байна. Улсын хэмжээнд гэр хороололд 419 мянган өрх амьдардгаас 70 хувь буюу 289 мянган өрх шөнийн хөнгөлөлтөд хамрагддаг бол 10 мянгаас доош хүн амтай сум, сууринд амьдардаг 124 мянган өрх — нийт өрхийн 30 хувь — уг хөнгөлөлтийг огт авч чадахгүй байгаа юм.
Нөгөө талд зохицуулагчийн шийдвэрийг тайлбарлах баримт ч бий. Төрийн аудитын тайланд дурдсан Улаанбаатар цахилгаан түгээх сүлжээний 2024 оны мэдээллээр 1,500 кВт.цагаас дээш хэрэглээтэй өрхүүд хамрагдсан хэрэглэгчдийн ердөө 14.7 хувийг эзэлдэг ч нийт хөнгөлөлтийн дүнгийн 61.8 хувийг хүртэж байжээ. Аудит босго давсан хэрэглээг 50 хувиар хөнгөлж байсан зохицуулалтыг тооцоо, судалгаанд үндэслээгүй гэж дүгнэсэн байна. Өөрөөр хэлбэл хөнгөлөлтийн мөнгө цөөхөн, их хэрэглээтэй өрхөд төвлөрч байсан нь өөрчлөлтийн нэг үндэслэл болжээ.
Ерөнхий сайд Н.Учрал энэ маргаанд байр сууриа илэрхийллээ. Тэрбээр гэр хорооллын айл өрхийн шөнийн цахилгааны тарифын хөнгөлөлтийг цуцлахгүй байх чиглэлийг Эрчим хүчний яам болон салбарын удирдлагуудад өгч, асуудлыг яаралтай шийдвэрлэхийг үүрэг болгосон байна. Эрчим хүчний үнийг нэмэхгүй гэж шийдсэн атлаа хөнгөлөлтийг хумих нь иргэдэд зардлын дарамт үүсгэнэ гэж тэрбээр үзжээ. Засгийн газар энэ өвөл цахилгаан, дулааны үнийг нэмэхгүй байх шийдвэртээ зориулж 2026 оны төсвийн тодотголд 186.2 тэрбум төгрөг тусгасан тухай мөн мэдээлэгдэж байна.
Хөнгөлөлтийн нөхцөлийг дахин сануулахад: хөнгөлөлт арваннэгдүгээр сарын 1-нээс гуравдугаар сарын 31 хүртэл өдөр бүр 21:00-09:00 цагийн хоорондын хэрэглээнд үйлчлэх бөгөөд Улаанбаатар, аймгийн төв, 10 мянгаас дээш хүн амтай сум, суурин газрын гэр хорооллын өрхүүд хамрагдана. Хамрагдахын тулд цагийн ялгаварт тарифт тоолууртай, цахилгааны төлбөрийн үлдэгдэлгүй байх шаардлагатай.
Шөнийн хөнгөлөлт нь зөвхөн төлбөрийн асуудал биш. Энэ нь айл өрхийг нүүрс түлэхээс цахилгаан халаалт руу шилжүүлж, өвлийн утааг бууруулах бодлогын гол хөшүүрэг байсаар ирсэн. Хөнгөлөлт хумигдвал зарим өрх дахин нүүрс рүүгээ эргэх эрсдэлтэй бол эсрэгээрээ хөнгөлөлтийг хязгааргүй үргэлжлүүлэх нь салбарын санхүүд дарамт болно — маргааны хоёр тал яг энд огтлолцож байна.
Одоо дараагийн алхам нь зохицуулах хороо болон Эрчим хүчний яамных. Ерөнхий сайдын чиглэлийн дагуу 488 дугаар тогтоолд өөрчлөлт орох эсэх, арваннэгдүгээр сарын төлбөр дээр шинэ зохицуулалт хэрхэн тусч харагдах нь ойрын өдрүүдэд тодорхой болно. Control TV энэ асуудлыг үргэлжлүүлэн хянах болно.
Та алийг нь дэмжих вэ: 3,000 кВт.цагийн босгыг сэргээж, хөнгөлөлтийг хуучин хэвээр нь үлдээх үү, эсвэл хөнгөлөлтийг бага хэрэглээтэй өрхөд чиглүүлж, төсвийн мөнгийг хэмнэх нь зөв үү?
Эх сурвалж: Эрчим хүчний зохицуулах хорооны 488 дугаар тогтоол (egov.mn мэдээлэв); УИХ-ын гишүүдийн 2026-11-13 мэдээлэл (LiveTV.mn, NewsWire.mn); Mongolian Economy; GolMedee.mn