
Хүн амын өвөл, хаврын улирлын хэрэгцээнд шаардагдах гол нэрийн хүнсний бүтээгдэхүүний хангамж, нийлүүлэлтийн тогтвортой байдлыг хангаж, хомсдол болон үнийн өсөлтөөс сэргийлэх зорилгоор 12,000 тонн төмс, хүнсний ногоо, 15-20 мянган тонн мах нөөцлөх шийдвэрийг Засгийн газар гаргасан.
Ерөнхий сайд Н.Учрал нөөц бүрдүүлэлтийн ажлын явцыг шалгаж, «Дельтафүүдс», «Дөмөг хүнс» компанид арваннэгдүгээр сарын 14-нд ажиллалаа. Тэрбээр нийслэлийн хүн амын хэрэгцээнд зориулсан нөөцийн мах бэлтгэн нийлүүлэх тогтолцоог үндсээр нь шинэчилж байгааг онцлоод, ингэж нөөцөлж байгаа нь өвөл, хаврын улиралд хомсдол үүсэх, үнийн огцом өсөлт бий болохоос урьдчилан сэргийлэхээс гадна малчид, тариаланчид, аж ахуйн нэгжүүдээ дэмжиж байгаа ажил юм гэлээ.
Бүрдүүлэлтийн явц тоогоор харагдаж байна. Өнөөдрийн байдлаар 80 гаруй аж ахуйн нэгж, ногоочдоос 11,130 тонн төмс, хүнсний ногоо төвлөрүүлэн нөөц бүрдүүлэлт 92.8 хувьтай байгаа бол 3,091 тонн мах нөөцлөөд байна. Өөрөөр хэлбэл ногооны нөөц бараг бүрдсэн ч махны нөөц төлөвлөсөн 15-20 мянган тоннын дөнгөж эхний хэсэгт явж байгаа тул цаашид эрчимжүүлэх шаардлагатайг тоо харуулж байна.
Санхүүжилтийн хувьд 2026 оны улсын төсвийн тодотголд 120 тэрбум төгрөг суулгаж, стратегийн болон гол нэрийн хүнсний бүтээгдэхүүнийг төрөөс худалдан авч нөөц бүрдүүлэхээр шийдвэрлэсэн. Нөөцийн махыг арилжааны банкны хөнгөлөлттэй эх үүсвэр, аж ахуйн нэгжийн өөрийн хөрөнгө болон бондын эх үүсвэр гэсэн гурван сувгаар санхүүжүүлэн бэлтгэж байгаа бөгөөд өнөөдрийн байдлаар арилжааны банкнаас 13 аж ахуйн нэгжид нийт 86.7 тэрбум төгрөгийн хөнгөлөлттэй санхүүжилт батлагдаж, мах бэлтгэх хяналтын гэрээ байгуулжээ.
Ерөнхий сайд өнгөрсөн хаврын туршлагыг шууд нэрлэн сануулсан нь энэ удаагийн шалгалтын гол өнгө байв. Өнгөрсөн хавар нөөцийн махны нийлүүлэлт дутагдаж, зарим аж ахуйн нэгжүүд орон нутгаас бус захаас мах бөөндөн авч нөөцөлсөн, бэлтгэсэн мах нь зах зээлд бүрэн гараагүй зэрэг хариуцлагагүй алдаанууд гарсныг давтах ёсгүйг тэрбээр анхааруулсан байна.
Үүний дагуу өгсөн үүрэг даалгавар нь нэлээд нарийвчилсан: нөөцийн мах бэлтгэх ажлыг тогтоосон хугацаанд бүрэн зохион байгуулж, явц, гүйцэтгэлд өдөр тутмын хяналт тавих; малчдаас, орон нутгаас мах бэлтгэж байгаа эсэхэд гарал үүслийн цахим бүртгэл болон мал эмнэлэг, мэргэжлийн хяналтыг хэрэгжүүлэх; худалдан авалт, агуулахад төвлөрүүлсэн махны хэмжээ, гарал үүсэл, үлдэгдлийн мэдээллийг dashboard.gov.mn системд тухай бүр, үнэн зөв бүртгэх.
Түүнчлэн төсвийн 120 тэрбум төгрөгийн зарцуулалт, хөнгөлөлттэй зээлийн хэрэгжилтийг ил тод тайлагнах, нөөцийн бүтээгдэхүүнийг хаврын улиралд агуулахад удаан хадгалах бус зах зээлийн эрэлт, үнийн нөхцөлтэй уялдуулан үе шаттайгаар борлуулах төлөвлөгөөг урьдчилан боловсруулах, борлуулалтын цэг, хуваарийг нийслэлийн бүх дүүрэгт хүртээмжтэйгээр урьдчилан тодорхойлохыг үүрэг болголоо. Дамлан худалдах, зохиомлоор хомсдол үүсгэх, тогтоосон нөхцөлөөс зөрүүтэй үнээр борлуулахыг хориглох хяналтыг ч мөн чангатгах ажээ.
Аймаг, сумдын Засаг дарга нарт ч орон нутгийнхаа өвөл, хаврын хэрэгцээг тооцож нөөц бүрдүүлэлтийг эрчимжүүлэх даалгавар очсон. Ингэснээр нөөцийн асуудал зөвхөн нийслэлийн бус, улсын хэмжээний тогтолцоогоор шийдэгдэх ёстой гэсэн чиглэл тодорхой болж байна.
Жинхэнэ шалгуур нь хавар ирэхэд харагдана: нөөцийн мах цагтаа, боломжийн үнээр, бүх дүүрэгт жигд хүрч чадах эсэх, мөн гарал үүсэл нь малчдаас шууд ирсэн нь цахим бүртгэлээр нотлогдох эсэх. Тогтолцоог «үндсээр нь шинэчлэх» гэсэн амлалтын бодит дүн нь тэр үед л гарна.
Та алийг нь дэмжих вэ: нөөцийн махыг төр ийнхүү их хэмжээгээр бэлтгэж үнийг барьдаг нь зөв үү, эсвэл зах зээл өөрөө үнийг зохицуулах ёстой юу?
Эх сурвалж: МҮОНРТ (mnb.mn)