Монгол Улсын сайд, Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дарга Б.Энхбаяр арваннэгдүгээр сарын 5-нд болсон нээлттэй хэлэлцүүлгийг нээж хэлсэн үгэндээ «Чөлөөлье» дөрвөн тулгуурт үндэсний санаачилгын цөм нь төрийн өмчийн реформд зангилагдаж байгааг онцоллоо. Түүний хэлснээр, төрийн өмчит компаниудын (ТӨК) засаглал, хяналтыг сайжруулж, оновчтой болгох нь зүйтэй гэдэгт улс төрийн намууд, аж ахуйн нэгжүүд, иргэд, олон нийт нэг зүгт харж, нэгдсэн ойлголттой байгаа нь хамгийн том давуу тал юм.
Хэлэлцүүлгийг Засгийн газар Монголын Үндэсний Худалдаа, Аж Үйлдвэрийн Танхимтай хамтран зохион байгуулсан бөгөөд төр, хувийн хэвшил, олон нийтийн төлөөлөл болсон 200 гаруй төлөөлөгч оролцож, санал солилцжээ. Энэ нь Төрийн болон орон нутгийн өмчит компанийн засаглалын тухай хууль 2026 оны долдугаар сарын 2-нд батлагдаж, 2027 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс дагаж мөрдөх болсонтой холбогдуулан дараагийн холбогдох хуулиудын шинэчлэлийн бэлтгэл ажлын нэг хэсэг юм.
Засгийн
газар ТӨК-ийн талаар баримтлах өмчлөлийн бодлогыг гурван үе шаттайгаар 2027–2030 он хүртэл хэрэгжүүлэхээр боловсруулсан байна. Төсөлд ТӨК-иудын ангиллыг нарийвчлан тодорхойлох, Төлөөлөн удирдах зөвлөл болон гүйцэтгэх удирдлагыг нээлттэй сонгон шалгаруулалтаар томилох, үйл ажиллагааг цахимжуулах, хяналт болон хариуцлагыг сайжруулах олон өөрчлөлт багтжээ. Өөрөөр хэлбэл, аль компани төрд үлдэх, алийг нь хувьчлах, алийг нь зах зээлийн өрсөлдөөнд гаргах вэ гэдгийг ангиллаар нь ялгаж шийдэх нь бодлогын гол агуулга юм.
Хэлэлцүүлэгт Төрийн өмчийн бодлого, зохицуулалтын газрын хэлтсийн дарга Ц.Баяр-эрдэнэ өмчлөлийн бодлогын төслийг, Сангийн дэд сайд Б.Хулан «Үндэсний хөрөнгө оруулалтын сан ба хөрөнгө оруулалтын бодлого» сэдвээр, Европын Сэргээн Босголт, Хөгжлийн Банкны зөвлөх Бачу Сорана олон улсын туршлагын талаар тус тус танилцуулга хийсэн бөгөөд салбар хэлэлцүүлгийн модератороор ЗГХЭГ-ын дэд дарга Д.Цолмон ажиллажээ.
ТӨК-ийн асуудал монголчуудын амьдралд шууд хүрдэг сэдэв: эрчим хүч, төмөр зам, уул уурхай, банк санхүү зэрэг гол салбарын компаниуд төрийн өмчид байдаг бөгөөд тэдгээрийн алдагдал, томилгооны маргаан, үр ашиггүй зардал эцэстээ төсөв буюу татвар төлөгчдийн мөнгөөр нөхөгддөг. Сүүлийн өдрүүдэд л гэхэд Засгийн газар аудитын шаардлагаар 113 албан тушаалтанд хариуцлага тооцож, гурван агентлагийн даргыг чөлөөлсөн нь төрийн байгууллагуудын засаглалын асуудал хурцаар тавигдаж буйн нэг илрэл юм.
Нөгөө талд, хувьчлал болон нээлттэ
й сонгон шалгаруулалт бодит амьдрал дээр хэр шударга хэрэгжих вэ гэдэг нь иргэдийн хамгийн их эргэлздэг асуудал хэвээр байна. Өмнөх хувьчлалуудын туршлагаас харахад хөрөнгө үнэгүйдэх, дотогшоо мэдээлэлтэй хүмүүс давуу байдал олж авах эрсдэл байнга яригддаг тул өмчлөлийн бодлогын хэрэгжилтэнд олон нийтийн хяналт, ил тод байдал шийдвэрлэх үүрэгтэй гэж хэлэлцүүлэгт оролцогчид үзжээ.
Дараагийн алхам нь өмчлөлийн бодлогыг Засгийн газраар батлуулж, холбогдох хуулиудын шинэчлэлийг УИХ-д өргөн барих явдал юм. Бодлого 2027 оноос хэрэгжиж эхлэх тул ирэх онд ТӨК бүрийн ангилал, удирдлагын сонгон шалгаруулалтын хуваарь тодорхой болох хүлээлттэй байна. «Эрдэнэс Монгол» зэрэг томоохон нэгдлүүдийн ирээдүй энэ ангиллаас шууд хамаарах тул бизнесийн орчин ч анхааралтай ажиглаж байна.
Та алийг нь дэмжих вэ: томоохон ТӨК-иудыг төрд нь үлдээж засаглалыг нь сайжруулах уу, эсвэл хувьчилж зах зээлд гаргах уу?
Эх сурвалж: mongolia.gov.mn (Засгийн газрын мэдээлэл)
