УИХ-ын намрын ээлжит чуулганы аравдугаар сарын 30-ны хуралдаанаар Засгийн газраас өргөн мэдүүлсэн Нийгмийн халамжийн тухай хуулийн шинэчилсэн найруулгын төслийг хэлэлцэх эсэх асуудлаар санал хураахад хуралдаанд оролцсон 95 гишүүний 81 нь дэмжсэнээр төслийг хэлэлцэхээр боллоо. Төсөлтэй хамт өргөн мэдүүлсэн 22 хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах асуудлыг ч гишүүдийн олонх дэмжсэн байна.
Төслийн хамгийн их анхаарал татаж буй заалт нь хөдөлмөр эрхлэх насны хэрнээ ажил хийх эрмэлзэлгүй залуучуудад чиглэсэн зохицуулалт юм. Гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайд Т.Аубакир чуулганд төслөө танилцуулахдаа "Айлуудад очиход хөдөлмөр эрхлэх насны залуучууд байдаг ч хөдөлмөр эрхлэхийг эрмэлздэггүй. Ажил олдохгүй байгаа болоод хийхгүй байгаа зүйл биш. Тухайн хүнийг яагаад хөдөлмөр эрхлэхгүй байгааг асууж, ажлын байранд зуучлах дадлагажуулагч багш, "көүч"-тэй болгоно. Ийм байдлаар цогц үйлчилгээ үзүүлнэ" хэмээн тайлбарлажээ.
Сайдын хэлснээр, яам энэ жил 5,000 өрхийн амьжиргааны түвшинг дээшлүүлэх зорилт тавьж, халамжаас хөдөлмөрт шилжүүлэх хөтөлбөрөөр 19 мянга орчим иргэнийг хамруулан 3.5 тэрбум төгрөг зарцуулж байгаа аж. Шинэ хуулиар энэ арга барилыг өргөжүүлж, өрх бүртэй "кэйс" буюу тохиолдол тус бүрээр нь ажиллаж, ажилгүй байгаа шалтгааныг нь зөв тодорхойлж, мэргэжил, ур чадвар, сэтгэл зүйн дэмжлэгтэй нь хамт ажлын байранд зуучлах зорилготой юм.
Төсөл нь зөвхөн "көүч"-өөр хязгаарлагдахгүй. Халамжийн санхүүжилтийн үр ашгийг дээшлүүлж, халамжийг нэн шаардлагатай зорилтот бүлэгт чиглүүлэх, ядуурлыг бууруулах, ажил эрхлэлтийг нэмэгдүүлэх, нийгмийн тэгш байдлыг хангах, салбар хоорондын уялдааг сайжруулах зорилтыг дэвшүүлжээ. Одоогоор халамжийн зургаан хуулийн хүрээнд эх, хүүхэд, ахмад настан, хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэн, өрх толгойлсон эх, эцэгт зориулсан 72 нэр төрлийн үйлчилгээ хэрэгжиж байгаа бөгөөд сайд Т.Аубакирын тайлбарласнаар одоогийн 2.7 их наяд төгрөгийн халамжийн зардлаас хүүхдийн мөнгө зэрэг хүний хөгжилд чиглэсэн дэмжлэгийг ялгаж үзвэл зорилтот халамж нь 700 орчим тэрбум төгрөг болдог байна.
Хэлэлцүүлгийн үеэр гишүүд байр сууриа ч илэрхийлсэн. Зарим гишүүн шинэчлэлийн үр дүнг төсвийн хэмнэлтээр бус, ядуурал хэдэн хувиар буурснаар хэмжих ёстойг онцолж, мэдээллийн сангийн алдаанаас болж жинхэнэ зорилтот бүлэг орхигдохгүй байх баталгааг нэхсэн бол асаргааны тэтгэмж авч буй 82 мянган иргэний 47 мянга нь ахмадын асран хамгаалагчид байгаа зэрэг тоо баримт ч яригджээ. Яамны зүгээс одоо халамж авч буй иргэдийн эрхийг хөндөхгүй, шинэ тогтолцоо 2028–2029 оноос үе шаттай хэрэгжинэ гэж мэдэгдсэн байна.
Нөгөө талд, "ажил хийх эрмэлзэлгүй" гэдгийг хэн, ямар шалгуураар тогтоох вэ, "көүч" томилох нь бодит ажил бий болгох уу, эсвэл төсвийн мөнгөөр дахин нэг бүтэц нэмэх үү гэсэн эргэлзээ иргэдийн дунд хүчтэй байна. Ажлын байр өөрөө цөөн, цалин нь амьжиргаанд хүрэлцэхгүй байгаа нь залуус ажил хийхээс татгалзах гол шалтгаан гэж үзэх хүмүүс ч цөөнгүй бөгөөд асуудал нь эрмэлзэлд бус, нөхцөлдөө байна гэж тэд маргадаг.
Хуулийн төслийг одоо байнгын хороо болон чуулганаар нарийвчлан хэлэлцэж, заалт бүрийг нь шүүн тунгаах шат үргэлжилнэ. Эцсийн хувилбарт "көүч"-ийн чиг үүрэг, хамрагдах хүрээ, санхүүжилт хэрхэн тусгагдах нь хэлэлцүүлгийн явцад тодорно.
Та юу гэж бодож байна: ажил хийх эрмэлзэлгүй залуучуудад "көүч" томилох нь зөв шийдэл үү, эсвэл эхлээд цалинтай, баталгаатай ажлын байр бий болгох ёстой юу?
Эх сурвалж: iKon.mn, УИХ-ын чуулганы мэдээлэл; Mand.mn
