Ирэх долоо хоногт болох АНУ-ын завсрын (midterm) сонгуулийн эрт санал хураалт эхэлсэн энэ өдрүүдэд америкчуудын ярианы гол сэдэв нь улс төр биш, харин өдөр тутмын амьжиргааны өртөг болж байна. Шатахуун, эм тариа болон бусад зайлшгүй хэрэглээний үнэ огцом өссөн нь сонгогчдын саналыг шийдэх гол хүчин зүйл болж буйг AFP агентлаг Флорида мужаас сурвалжилжээ.
Pew Research төвийн саяхны судалгаагаар эрт санал өгсөн сонгогчдын 84 хувь нь эдийн засгийг энэ удаагийн сонгуулийн хамгийн том асуудал гэж нэрлэсэн байна. Флоридагийн Форт Лодердейл хотод автомашинаа цэнэглэж байсан 43 настай эрүүл мэндийн ажилтан Кайлер Догерти "Энэ бол инээдтэй хэрэг. Хүнснээс эхлээд тээвэр, шатахуун хүртэл бүх юмны үнэ өслөө" гэж AFP-д ярьжээ.
Үнийн өсөлтийн гол хөдөлгүүр нь шатахуун болоод байна. АНУ болон Израиль хоёрдугаар сард Иран руу цохилт өгснөөс хойш дэлхий даяар түлшний үнэ огцом өссөн бөгөөд албан статистик мэдээллээр АНУ-д бензиний үнэ зөвхөн есдүгээр сард 9.1 хувиар өсжээ. Энэ нь иргэдийн дийлэнх нь автомашинаар зорчдог Флорида шиг мужид онцгой хүндээр тусч байна. Эрт саналаа өгснийхөө дараа 63 настай хуульч Мэттью Мур "Энэ нь тээвэрт нөлөөлж, бараанд нөлөөлж, бүх зүйлд нөлөөлж байна. Бид ачаагаа ихэвчлэн машинаар тээвэрлэдэг. Нислэгийн үнэ ч өслөө. Зул сарын баяраар гэртээ харихаар авсан миний тасалбар өнгөрсөн оныхоос хоёр дахин үнэтэй болсон" гэжээ.
Үнийн асуудал нь Ерөнхийлөгч Дональд Трампын хувьд улс төрийн мэдрэмжтэй сэдэв юм. Тэрээр 2024 онд өмнөх Ерөнхийлөгч Жо Байдены үед өссөн үнийг бууруулна гэсэн амлалтаараа сонгогчдын дэмжлэгийг авч дахин сонгогдсон. Гэвч амлалт биелэхгүй байна гэж үзэх сонгогчид нэмэгдэж байна. Автомашин болон орон сууцныхаа даатгалын зардалд санаа зовж буй 49 настай нийгмийн ажилтан Мелисса Рир "Би тэр амлалтад тухайн үедээ ч итгээгүй, одоо ч итгэхгүй байх. Гэхдээ үнэ буурахын тулд үүнээс хамаагүй их өөрчлөлт гарах ёстой гэж бодож байна" гэжээ.
Шинжээчид үнийн дарамтын нэг хэсгийг Ерөнхийлөгчийн өөрийнх нь шийдвэрүүдтэй холбож байна. Brookings Institution хүрээлэнгийн ахлах судлаач Уильям Галстон Трампын энэ удаагийн бүрэн эрхийн хугацаанд гаргасан хоёр шийдвэр өртгийн дарамтад шууд нөлөөлсөн гэж үзжээ: Ирантай дайн эхлүүлсэн явдал болон худалдааны түншүүддээ тариф ногдуулсан явдал. "Ногдуулсан ихэнх тарифаа цуцлах нь Ерөнхийлөгчийн эрх мэдлийн хүрээнд байгаа. Өөрөө эхлүүлсэн дайнаа зогсоох нь ч түүний эрх мэдлийн хүрээнд байгаа" гэж Галстон AFP-д хэлсэн байна. Харин Цагаан ордон Трампын бодлого АНУ-ын эдийн засгийг сэргээж, америкчуудын амьдралыг илүү хямд болгож байгаа гэж мэдэгдсээр байна.
Гэсэн ч сая сая өрхийн хувьд орлого зарлагаа хүргэх нь улам хүнд болжээ. United Way Miami ашгийн бус байгууллагын гүйцэтгэх захирал Симериа Хадсон "Санхүүгийн хүндрэл Америкт, ялангуяа дунд давхаргад улам нэвтэрч байна" гэжээ. Тус байгууллагын ALICE хэмжигдэхүүн нь ажил хийдэг ч орлого нь хүнс, орон сууц, эрүүл мэнд зэрэг үндсэн зардлаа дааж чаддаггүй өрхүүдийг тоолдог бөгөөд АНУ-ын нийт 132 сая өрхийн бараг 41 хувь нь энэ босгоос доогуур түвшинд байгаа аж.
Олон сонгогчийн хувьд зардлаа танах боломж бараг дуусчээ. Эрүүл мэндийн ажилтан Догерти "Би зарим эмээ худалдаж авахаа болиод байна, учир нь надад мөнгө нь хүрэхгүй. Дараа нь юу хийхээ мэдэхгүй байна" гэж AFP-д ярьсан нь эмийн үнэ хүртэл энгийн иргэдийн өдөр тутмын сонголтод нөлөөлж буйг харуулж байна. 62 настай Майкл Чайлдс "Миний санал бол сонгогчдын итгэлийг тэд хэрхэн хариуцсан бэ гэдэг миний мэдрэмж дээр үндэслэсэн" гэж хэлсэн нь энэ удаагийн сонгуулийн дүн эдийн засгийн мэдрэмжээс ихээхэн хамаарахыг харуулж байна.
Та юу гэж бодож байна — үнийн өсөлтийг бууруулах нь засгийн газрын бодлогоос илүү хамаарах уу, эсвэл дэлхийн зах зээл, дайны нөхцөлөөс илүү хамаарах уу?
Эх сурвалж: AFP
