УИХ дахь Ардчилсан намын бүлэг өнөөдөр уламжлалт “4:10” мэдээллийнхээ цагаар шүүхийн байгууллагын талаар ноцтой асуудал дэлгэлээ. Тус бүлгийн мэдээлснээр шүүхийн байгууллагууд хуульд заагаагүй эрх хэмжээгээр эрүүгийн хэргүүдийг буцаасаар, иргэдийн эрх, шударга ёсны хэрэгжилтэд сөргөөр нөлөөлж байгаа юм.
Асуудлын учир нь 2022 оны зургаадугаар сарын 3-нд батлагдсан хуулийн өөрчлөлтөд байгаа юм. УИХ-ын гишүүн Б.Энхбаяр, Х.Булгантуяа нарын санаачилсан гэх уг өөрчлөлтөөр давж заалдах болон хяналтын шатны шүүхээс эрүүгийн хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаах эрх хэмжээг зохицуулсан заалтыг хүчингүй болгосон байна. Өөрөөр хэлбэл, дээд шатны шүүх хэргийг доош нь буцааж “дахин хэлэлц” гэж шилжүүлэх боломжийг хуулиар хаасан гэсэн үг.
Гэвч АН-ын бүлгийн танилцуулсан тоо баримтаар бол шүүхүүд өөрчлөлтөөс хойш ч хэргийг буцаасаар байжээ. Монголын Хуульчдын холбооны албан бичигт дурдсан мэдээллээр Улсын дээд шүүх 2024 онд 60, 2025 онд 49 хэрэг, давж заалдах шатны шүүх 2024 онд 705, 2025 онд 779 хэрэг тус тус буцаасан байна. Ингэснээр сүүлийн хоёр жилд л гэхэд нийт 1,593 хэргийг дахин хэлэлцүүлэхээр буцаасан гэсэн тоо гарчээ.
АН-ын бүлэг жишээ болгон Хөгжлийн банкны хэргийг дурдлаа. Уг хэрэг 2022 оны сүүлчээр шүүхэд шилжсэнээс хойш дөрөв дэх жилдээ шийдвэрлэгдээгүй байгаа аж. Эрүүгийн хэргийг шат шатны шүүхийн хооронд дахин дахин шилжүүлэх нь шүүгдэгчдийн эрх, эрх зүйн тодорхой байдалд сөргөөр нөлөөлж, хэрэг хэзээ эцэслэн шийдэгдэх нь тодорхойгүй байдалд иргэдийг удаан байлгадаг гэж бүлэг үзэж байна.
Иймд АН-ын бүлэг 2022 онд баталсан хуулийн хэрэгжилт, үр нөлөөг дүгнэх ерөнхий хяналтын сонсголыг нэн даруй зохион байгуулах шаардлага тавьж байгаа аж. Сонсголоор эрүүгийн хэргийг ямар шалтгаанаар буцааж байгаа, энэ байдал яагаад үргэлжилж байгаа, мөн хуульд заагаагүй эрх хэмжээ хэрэгжүүлсэн тохиолдолд ямар хариуцлага тооцох асуудлыг хэлэлцэх шаардлагатай гэж үзжээ.
Нөгөө талд нь шүүхийн зүгээс хэргийг буцаах нь зарим тохиолдолд нотлох баримт дутуу, мөрдөн шалгах ажиллагаа гүйцэд бус үед шударга шийдвэр гаргахын тулд зайлшгүй байдаг гэх тайлбар гардаг. Гэвч хуулийн заалтыг хүчингүй болгосон байхад буцаалт үргэлжилж байгаа нь үнэн бол энэ нь тайлбарын бус, хуулийн хэрэгжилтийн асуудал болно. Сонсгол зохион байгуулагдвал хоёр талын байр суурийг нээлттэй сонсох боломжтой болох юм.
Хэрэг нь шүүх дамжин олон жил шийдэгдэхгүй байх нь шударга ёсонд итгэх иргэдийн итгэлийг хамгийн ихээр алдагдуулдаг хүчин зүйлсийн нэг. Тиймээс 1,593 гэсэн тоо зөвхөн статистикийн асуудал биш, олон зуун иргэн, гэр бүлийн хувь заяатай холбоотой асуудал юм.
Та эрүүгийн хэргийг шүүх буцаах явдлыг зогсоохын тулд хуулийн хяналтын сонсгол хийх нь зөв гэж бодож байна уу?
Эх сурвалж: Өрөг.мн (urug.mn), УИХ дахь АН-ын бүлгийн мэдэгдэл
