Дэлхийн Банк аравдугаар сарын 28-нд нийтэлсэн "Түүхий эдийн зах зээлийн төлөв" тайландаа дэлхийн түүхий эдийн үнэ 2026 онд 23 хувиар өснө гэж таамаглалаа. Мөргөлдөөн, тээвэрлэлтийн саад тотгор, цаг агаарын эрсдэл нийлүүлэлтийг хумьж байгаа нь үнийн өсөлтийн гол шалтгаан болж байна гэж тайланд дурджээ.
Салбараар нь харвал эрчим хүчний үнэ гурван жил дараалан буурсны эцэст энэ онд 32 хувиар өсөх төлөвтэй байна. Брент маркийн газрын тосны дундаж үнэ 2025 онд баррель нь 69 ам.доллар байсан бол 2026 онд 91 ам.доллар болж, 2027 онд 79 ам.доллар руу буурах тооцоог Дэлхийн Банк гаргажээ. Ойрхи Дорнодын мөргөлдөөний улмаас дэлхийн газрын тосны нийлүүлэлт энэ онд 5.2 хувиар агшиж, хэрэглээ нь өндөр үнийн нөлөөгөөр 2.5 хувиар буурах төлөвтэй байна.
Хүнсний түүхий эдийн үнэ энэ онд 10 орчим хувиар, ирэх онд дахин 7 хувиар өсөхөөр байгаа бол бордооны үнэ 14 хувиар өсөх төлөвтэй байна. Цахилгааны сүлжээ, цахилгаан машин, дата төв, үйлдвэрлэлд өргөн хэрэглэгддэг зэс, хөнгөн цагаан зэрэг аж үйлдвэрийн металлын үнэ 25 хувиар, үнэт металл 40 хувиар өсч магадгүй гэж тайланд тооцоолжээ. Харин таагүй нөхцөл байдал давхцвал хүнсний үнэ суурь таамгаас 12 хувиар илүү өсөж, Брент тос 2027 онд дунджаар 105 ам.долларт хүрч болзошгүйг анхааруулсан байна.
Энэ өсөлт хэрэглэгчдэд шууд бусаар тусдаг. Түүхий эд нь шатахуун, гурил, хүнсний бүтээгдэхүүн, барилгын материал зэрэг өдөр тутмын бараа, үйлчилгээний өртгийн суурь болдог бөгөөд тээвэр, боловсруулалт, сав баглаа боодлын зардал өсөх тусам дэлгүүрийн үнэ дагаж хөдөлдөг. Татвар, ханш, татаас, өрсөлдөөний нөхцөлөөс хамаарч улс бүрд дамжих хурд, хэмжээ нь өөр байхыг Дэлхийн Банк мөн онцолжээ.
Монголын хувьд энэ төлөв хоёр талтай. Нэг талаас зэс, алт зэрэг экспортын гол металлын үнэ өсөх нь уул уурхайн орлого, төсвийн орлогыг дэмжих боломжтой. Нөгөө талаас шатахуун, хүнсээ их хэмжээгээр импортолдог манай улсад эрчим хүч, хүнсний үнийн өсөлт нь инфляцыг хөөрөгдөж, өрхийн худалдан авах чадварыг бууруулах эрсдэл дагуулдаг. Сүүлийн саруудад шатахууны нийлүүлэлт, үнэ тойрсон асуудал яг энэ эмзэг байдлыг харуулсан билээ.
Дэлхийн Банк засгийн газруудад эмзэг бүлгийн өрхүүдийг хамгаалах нийгмийн хамгааллын сүлжээг бэхжүүлэхийг зөвлөж, хариу арга хэмжээ авахад зориулж одоо байгаа санхүүгийн хэрэгслүүдээрээ 50-60 тэрбум ам.доллар гаргах боломжтойгоо мэдэгдсэн байна. Үүнд 25 тэрбум ам.долларын урьдчилан тохиролцсон санхүүжилт багтаж байгаа ажээ.
Тайлангийн таамаг нь баталгаа биш гэдгийг ч тус банк сануулж байна. Газрын тосны үнэ, ургацын байдал, тээврийн чиглэл болон геополитикийн нөхцөл өөрчлөгдөхөд төлөв мөн адил өөрчлөгдөнө. Хэрэв суурь таамаг биелбэл түүхий эдийн нийт индекс 2027 онд 7 хувиар буурах боломжтой гэж тооцоолжээ.
Та юу гэж бодож байна — түүхий эдийн үнэ өсөх энэ үед Монгол экспортын орлогоо хадгаламж болгох ёстой юу, эсвэл иргэдийн амьжиргааг дэмжихэд шууд зарцуулах нь зөв үү?
Эх сурвалж: Дэлхийн Банк
