Засгийн газар аравдугаар сарын 23-нд Оюу Толгойгоос 2027 онд орж ирэх төлөвтэй ногдол ашгийг эрчим хүч, боловсрол зэрэг төслүүдэд зарцуулах нэг удаагийн хуулийн саналаа татан авлаа. Засгийн газар энэ шийдвэрээ олон нийтээс авсан санал асуулгын үр дүнг хүндэтгэж гаргасан гэж тайлбарлажээ.
Санал асуулга аравдугаар сарын 28-нд хаагдах байсан ч Засгийн газар дүнг хүлээлгүй хөдөлсөн байна. Шийдвэр гаргах үед тоологдсон 96,000 орчим саналаас 55,000 орчим нь ногдол ашгийг Хадгаламжийн сангаар дамжуулан эрүүл мэнд, боловсрол, орон сууцыг дэмжихэд зарцуулахыг, 24,000 орчим нь мөнгийг шууд хадгалахыг сонгожээ. Ийнхүү 3 их наяд төгрөг буюу 833 сая ам.доллартай тэнцэх ногдол ашиг Rio Tinto баталгаажуулсны дараа Хадгаламжийн санд шууд орох төлөвтэй боллоо.
Сонирхолтой нь, хэрэв ногдол ашгийг төслүүдэд зарцуулбал аль салбарыг тэргүүлэх вэ гэсэн асуултад оролцогчид эрчим хүчийг 50.6 хувиар нэгдүгээрт тавьсан байна. Энэ нь иргэд зарцуулах хэлбэрийн хувьд хэмнэлт, нийгмийн дэмжлэгийг илүүд үзсэн ч салбарын тэргүүлэх чиглэлээр эрчим хүчний хомсдол, халаалт, цахилгааны асуудал хамгийн их санаа зовоож байгааг харуулж байна.
Оюу Толгой нь Монголын хамгийн том зэсийн уурхай бөгөөд ногдол ашиг нь төсөв, иргэдийн хадгаламжийн ирээдүйд шууд холбогддог сэдэв юм. Өмнө нь Засгийн газар энэ мөнгийг тодорхой төслүүдэд нэг удаа зарцуулах хууль батлахыг зорьж байсан нь УИХ болон олон нийтийн дунд маргаан дагуулж, "нэг удаагийн зарцуулалт уу, урт хугацааны хадгаламж уу" гэсэн хэлэлцүүлэг өрнөсөн билээ.
Энэ удаагийн эргэлт нь олон нийтийн санал асуулга бодлогын шийдвэрт бодитоор нөлөөлсөн ховор тохиолдлын нэг гэж ажиглагчид үзэж байна. Нөгөө талаас ногдол ашиг өөрөө одоогоор баталгаажаагүй хэвээр байгаа бөгөөд Rio Tinto-ийн эцсийн шийдвэр, зэсийн үнийн хөдөлгөөнөөс хамаарч дүн өөрчлөгдөх боломжтойг эх сурвалж онцолжээ.
Цаашид Хадгаламжийн санд орсон хөрөнгийг хэрхэн удирдах, эрүүл мэнд, боловсрол, орон сууцны дэмжлэгт яг ямар хэлбэрээр хүргэх, мөн иргэдэд хэр ил тод тайлагнах вэ гэдэг нь дараагийн чухал асуулт болж байна. УИХ-ын хэлэлцүүлэг болон Засгийн газрын нарийвчилсан төлөвлөгөө энэ талаар тодорхой хариулт өгөх учиртай.
Энэ шийдвэр нь Монголын байгалийн баялгийн орлогыг үеийн үед хуримтлуулах уу, өнөөгийн тулгамдсан асуудлыг шийдэхэд шууд зарцуулах уу гэсэн урт хугацааны маргааныг дахин дэвэргэж байна. Хоёр тал хоёуланд нь үндэслэл бий: хадгалах нь ирээдүйд баталгаа болох бол, эрчим хүч зэрэг салбарын хомсдолыг одоо шийдэхгүй бол хохирол нь өдөр бүр нэмэгддэг.
Та алийг нь дэмжих вэ — 3 их наядыг Хадгаламжийн санд хадгалах нь зөв үү, эсвэл эрчим хүч зэрэг төслүүдэд шууд зарцуулах ёстой байсан уу?
Эх сурвалж: Mongolia Weekly / Монгол Улсын Засгийн газар
