Нэмэгдсэн өртгийн албан татвар (НӨАТ)-ын 2026 оны III улирлын буцаан олголтыг өнөөдөр буюу аравдугаар сарын 30-нд иргэдийн дансанд шилжүүлж эхэлснийг Монголын Татварын албанаас мэдээлэв. Буцаан олголт нь долоодугаар сарын 1-нээс есдүгээр сарын 30-ны хооронд хийсэн худалдан авалтын цахим төлбөрийн баримтад (ebarimt) үндэслэж байгаа юм.
Энэ удаагийн буцаан олголтоор 1,429,368 хүнд нийт 120.2 тэрбум төгрөг шилжүүлж байна. Дунджаар нэг хүнд 84 мянга орчим төгрөг ногдож байгаа ч бодит дүн нь хүн бүрийн бүртгүүлсэн баримтын нийлбэрээс хамаарч харилцан адилгүй байна. Тогтмол баримтаа бүртгүүлдэг, их хэмжээний худалдан авалт хийсэн иргэдийн буцаалт үүнээс хамаагүй өндөр гардаг.
Буцаан олголтын зарчим нь энгийн: иргэд худалдан авалтдаа төлсөн НӨАТ-ынхаа 20 хувийг буцаан авдаг бөгөөд энэ нь худалдан авалтын үнийн дүнгийн ойролцоогоор 2 хувьтай тэнцэнэ. Жишээлбэл, НӨАТ ногдох нэг сая төгрөгийн худалдан авалт хийсэн бол ойролцоогоор 20 мянган төгрөг буцаан авах боломжтой. Иймээс баримтаа бүртгүүлэх тусам буцаалт нь тэр хэмжээгээр өсдөг тогтолцоотой.
Энэ удаа онцлог нь, олон иргэн буцаан олголтоо бэлнээр авахаасаа өмнө татвараа түүнээсээ төлжээ. Аравдугаар сарын 19–23-нд ebarimt системээр хүсэлт хүлээн авахад 41,020 иргэн нийт 779.4 сая төгрөгийн албан татвараа буцаан олголтоосоо төлсөн байна. Иргэд буцаан олголтоороо автотээврийн хэрэгслийн, галт зэвсгийн, үл хөдлөх эд хөрөнгийн, газрын болон малын тоо толгойн албан татвар, мөн авто замын байгууламж ашигласны төлбөрөө шимтгэлгүй төлөх боломжтой байдаг.
НӨАТ-ын буцаан олголтыг улирал тутам олгодог хуваарьтай: I улирлынхыг дөрөвдүгээр сард, II улирлынхыг долоодугаар сард, III улирлынхыг аравдугаар сард, IV улирлынхыг дараа оны нэгдүгээр сард тус тус олгодог. Иргэд буцаан олголтын мөнгө дансандаа орсон эсэхийг ebarimt аппликейшнаар шалгах боломжтой бөгөөд баримт нь бүртгэгдээгүй, алдаа заасан тохиолдолд Татварын ерөнхий газрын холбогдох нэгжид хандаж шийдвэрлүүлэх боломжтой.
Буцаан олголтын хувь хэмжээг цаашид нэмэгдүүлэх асуудал ч яригдаж байгаа. Өмнө нь мэдээлж байсанчлан, бага дүнтэй худалдан авалт хийдэг иргэдэд илүү өндөр хувьтай буцаалт олгох шаталсан тогтолцоог нэвтрүүлэхээр Засгийн газар тооцоолж буй бөгөөд энэ нь далд эдийн засгийг бууруулж, баримт бүртгэлийг улам идэвхжүүлэх зорилготой юм. Гэхдээ одоогийн байдлаар энэ удаагийн олголт хуучин 2 хувийн зарчмаараа хийгдэж байна.
Нөгөө талаар, иргэдийн дунд "2 хувь гэдэг нь хэтэрхий бага, төлсөн татварынхаа дийлэнхийг буцааж авмаар байна" гэсэн байр суурь ч хүчтэй байдаг. Харин эдийн засагчид буцаан олголтын гол ач холбогдол нь мөнгөн дүндээ бус, худалдаа, үйлчилгээг баримтжуулж, татварын бааз суурийг тэлэхэд оршдог гэж тайлбарладаг. Баримт нэхдэг худалдан авагч олон болох тусам бизнесүүд орлогоо нуух боломж багасдаг нь энэ тогтолцооны үндсэн логик юм.
Таны III улирлын буцаан олголт дансандаа орсон уу, 2 хувийн буцаалтыг хангалттай гэж бодож байна уу, эсвэл нэмэгдүүлэх ёстой юу?
Эх сурвалж: iKon.mn, Монголын Татварын алба; Updown.mn
