Монгол Улс өндөр насны тэтгэвэр авагчдадаа улсын төсвөөс суурь тэтгэврийг анх удаа олгож эхлэх гэж байна. Гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын сайд Т.Аубакир "Арваннэгдүгээр сарын 1-нээс тэтгэвэр авагчдын үндсэн тэтгэвэр орохтой зэрэгцэн суурь тэтгэвэр нэмж олгох бэлтгэл хангагдсан" гэж мэдэгдлээ. Уг нэмэгдэл нь анх 2027 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс хэрэгжихээр байсан ч 2026 оны төсвийн тодотголоор хоёр сарын өмнө наашлан хэрэгжихээр болсон юм.
Суурь тэтгэвэрт Нийгмийн даатгалын сан болон цэргийн тэтгэвэр авч буй нийт ахмадуудын 80 хувь буюу 435.0 мянган иргэн хамрагдана. Эмэгтэй 55, эрэгтэй 60 нас хүрсэн тэтгэвэр авагчдад олгох бөгөөд хэмжээ нь тухайн иргэний шимтгэл төлсөн хугацаа болон тэтгэврийн хэмжээнээс хамаарч сард 100,000–300,000 төгрөгөөр ялгаатай тооцогдоно. Суурь тэтгэврийн дундаж хэмжээ 224,000 төгрөг байна.
Тооцооллын жишээгээр бол 20 жил шимтгэл төлсөн, сард 769,000 төгрөгийн үндсэн тэтгэвэр авдаг иргэнд сард 201,550 төгрөгийн суурь тэтгэвэр олгогдож, сарын нийт тэтгэвэр нь 970,550 төгрөг болно. Харин мөн хэмжээний үндсэн тэтгэвэртэй ч 35 жил шимтгэл төлсөн иргэн 276,550 төгрөг нэмж авч, нийт 1,045,550 төгрөг авах юм. 30 жил шимтгэл төлсөн, 1,000,000 төгрөгийн тэтгэвэртэй иргэний нэмэгдэл 240,000 төгрөг болж, нийт тэтгэвэр нь 1,240,000 төгрөгт хүрнэ. Зөвхөн 2026 оны арваннэгдүгээр сард л гэхэд суурь тэтгэвэрт 96.3 тэрбум төгрөг олгохоор Сангийн яам шийдвэрлэсэн байна.
Иргэдээс ямар нэгэн хүсэлт болон нэмэлт баримт бичиг шаардахгүйгээр суурь тэтгэврийг тогтоож олгох нь энэ шинэчлэлийн давуу тал гэж албаныхан тайлбарлаж байна. Сайд Т.Аубакир "Хүн бүр дээр параметр бодогдоно. Учир нь хүн бүрийн тэтгэвэр тогтоолгосон нөхцөл өөр. Төлсөн шимтгэл нь 50 төгрөгөөр ч зөрж магадгүй. Иймд хүн бүрд өөр өөрөөр бодох программ бэлэн болсон" гэжээ. Харин цэргийн болон хөдөлмөрийн хөнгөлөлттэй нөхцөлөөр эрт тэтгэвэрт гарсан иргэдийн хувьд насны шалгуурт (эмэгтэй 55, эрэгтэй 60) хүрсэн өдрөөс нь эхлэн суурь тэтгэвэр авах эрх үүсэх юм.
Энэхүү алхам нь Нийгмийн даатгалын ерөнхий хуулийн нэмэлт өөрчлөлтөөр бий болсон олон давхаргат тэтгэврийн тогтолцооны анхны бодит хэрэгжилт юм. Сайдын хэлснээр төсвийн тодотголын зорилго нь "өрх бүрийн хаалгаар орох орлогыг нэмэгдүүлэхэд" чиглэсэн бөгөөд арваннэгдүгээр сарын 1-нээс төрийн үйлчилгээний албан хаагчдын цалин мөн нэмэгдэх юм. Цаашлаад хуульд зааснаар 2027 оны нэгдүгээр сарын 1-нээс тэтгэврийг инфляцтай уялдуулан 10 хувиар нэмэгдүүлэхээр ирэх оны төсвийн төсөлд тусгаад байна.
Нэмэгдлийг үнийн өсөлтөд "идүүлэхгүй" байх нь Засгийн газрын өмнө тавигдсан нөгөө том асуудал юм. Энэ зорилгоор өргөн хэрэглээний барааны үнийг тогтворжуулах интервенцэд 150 тэрбум төгрөг суулгаж, 20,000 тонн мах, 12,000 тонн хүнсний ногоо, 100,000 тонн улаанбуудай нөөцлөхөөр болжээ. Мөн ахмадын тэтгэврийн дийлэнх нь эмэнд зарцуулагддаг судалгааг үндэслэн түгээмэл хэрэглэдэг эмийн нөөц бүрдүүлэхээр Эрүүл мэндийн яамтай хамтран ажиллаж байгаа аж.
Гэсэн ч энэ шинэчлэл маргаангүй биш. Нэг талаас ахмадын орлого бодитоор нэмэгдэх нь дамжиггүй ч нөгөө талаас төсвөөс жил бүр зуун тэрбумаар хэмжигдэх мөнгө тогтмол гарах нь төсвийн тогтвортой байдал, инфляцад үзүүлэх нөлөөний тухай асуултыг дагуулж байна. Сайд Т.Аубакир Оюу толгойн ногдол ашиг зэрэг орлогыг бэлнээр тараахын оронд Хуримтлалын санд төвлөрүүлэх нь зөв гэсэн байр суурь илэрхийлсэн бөгөөд одоогоор тус санд 1.6 их наяд төгрөг төвлөрөөд байгаа аж. Суурь тэтгэврийн бодит үр дүн нь үнийн өсөлтийг барьж чадах эсэхээс ихээхэн хамаарах нь тодорхой байна.
Та юу гэж бодож байна — сард дунджаар 224 мянган төгрөгийн суурь тэтгэвэр ахмадын амьжиргаанд бодитой нэмэр болж чадах уу, эсвэл үнийн өсөлтөд идэгдээд өнгөрөх үү?
Эх сурвалж: iKon / МҮОНРТ
