Улсын Их Хурлын дарга С.Бямбацогтод УИХ-ын гишүүн О.Саранчулуун, Ж.Баясгалан, А.Ариунзаяа, Д.Ганмаа, С.Эрдэнэбат нараас арваннэгдүгээр сарын 6-нд «Саадгүй орчин, хүртээмжтэй үйлчилгээний тухай» анхдагч хуулийн төслийг өргөн мэдүүллээ. Энэ нь Монголд саадгүй орчны асуудлыг бие даасан хуулиар зохицуулах анхны оролдлого бөгөөд нэр бүхий 33 гишүүн санаачлан оролцсон байна.
Гишүүн О.Саранчулуун төслийг дөрвөн жилийн өмнөөс Гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яам болон хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн нийгмийн байгууллагуудын төлөөлөлтэй хамтран хэлэлцүүлж, жил гаруйн хугацаанд боловсруулсан, Засгийн газраас санал авч сайжруулсан гэж танилцуулав. Түүний онцолсноор, хүртээмжийн стандартыг тусгасан хууль тогтоомж одоо ч байгаа боловч хуулиуд хоорондоо уялдаа холбоогүй байгаа нь хэрэгжилтийг сулруулдаг бөгөөд шинэ төсөл яг энэ уялдааг хангаж, хянах, хэрэгжүүлэхэд чиглэжээ.
Хуулийн төсөл 9 бүлэг, 27 зүйлтэй. Төсөлд саадгүй орчныг бүрдүүлэхэд хүний амьдрах орчныг сайжруулах, олон талын оролцоог хангах, салбар дундын бодлогоор шийдвэрлэх, төр болон хувийн хэвшлийн байгууллагуудын эрх, үүрэг, оролцоог тодорхойлох, хүртээмжийн үнэлгээ хийх зэрэг зохицуулалтыг тусгасан байна. Хамрах хүрээ нь өргөн: барилга байгууламж, дэд бүтэц, авто зам болон замын байгууламж, нийтийн тээвэр, мэдээллийн технологи, харилцаа холбоо, бүх төрлийн үйлчилгээнд саадгүй орчны шаардлагыг нийцүүлэхээр заажээ.
Хэн хамрагдах вэ гэдэг нь энэ хуулийн хамгийн анхаарал татах хэсэг юм. Гишүүн Ж.Баясгалангийн хэлснээр, төсөл нь хөгжлийн бэрхшээлтэй 70 гаруй мянган иргэний эрхийг хангахаас гадна 0–9 насны 725 мянга гаруй хүүхэд, 65-аас дээш насны 320 орчим мянган ахмад, 5 мянга орчим жирэмсэн эмэгтэй, хоёр хүртэлх насны хүүхдээ асарч буй 50–55 мянга орчим эхчүүдэд хүрнэ. Төсөлд мөн 0–3 насны хүүхэдтэй эцэг эх, асран хамгаалагчид, хөдөлмөрийн чадвараа түр алдсан хүмүүсийг хамруулсан байна. Өөрөөр хэлбэл, тэргэнцэртэй иргэнд зориулсан налуу зам нь хүүхдийн тэрэг түрсэн эцэг эх, ачаа чирсэн ахмадад ч хэрэгтэй байдаг тул саадгүй орчин гэдэг нь цөөнхийн бус, хүн бүрийн асуудал юм.
Төслийг Монгол Улсын 21 аймагт хэлэлцүүлсэн бөгөөд УИХ-ын дарга С.Бямбацогт үүнийг маш чухал төсөл гэж үнэлж, 126 гишүүнтэй парламент нийгмийн бүлгүүдийн олон талт төлөөллийг хангасны үр дүн гэж онцолжээ. Үнэхээр ч санаачлагчдын дунд тэргэнцэр хэрэглэдэг гишүүн өөрөө байгаа нь асуудлыг дотроос нь мэдэх хүний оролцоог харуулж байна.
Төсөл батлагдвал төрийн бүх үйлчилгээг саадгүй, хүртээмжтэй хүргэх орчин бүрдэж, байгууллага, албан тушаалтны эрх, үүрэг тодорхой болж, хуулийн давхардал, хийдэл арилна гэж санаачлагчид үзэж байна. Харин бодит сорилт нь хэрэгжилт: хуучин барилгуудыг шинэчлэх өртөг, хувийн хэвшилд тавигдах шаардлагын ачаалал, үнэлгээ болон хяналтыг хэн, ямар төсвөөр хийх вэ гэдэг нь хэлэлцүүлгийн шатанд хамгийн их маргаан дагуулах асуудлууд байх төлөвтэй.
Дараагийн алхам нь төслийг холбогдох байнгын хороогоор хэлэлцүүлж, чуулганы нэгдсэн хуралдаанд оруулах явдал юм. Хууль батлагдсан өдрөөс бүх зүйл өөрчлөгдөхгүй ч анхдагч хууль гарснаар хүртээмж нь «сайн дурын» зүйл байхаа больж, хэм хэмжээ, хариуцлагатай шаардлага болох эхлэл тавигдана.
Та алийг нь түрүүнд засах ёстой гэж бодож байна: төрийн байгууллагуудын орц, налуу замыг юу, эсвэл нийтийн тээврийн хүртээмжийг үү?
Эх сурвалж: УИХ-ын Нээлттэй парламентын газар (parliament.mn), mand.mn
