Alphabet компанийн Google Вайоминг муж улсад анхны дата төвөө барихад 17 тэрбум ам.доллар зарцуулахаа Пүрэв гарагт зарлалаа гэж Reuters мэдээллээ. Хиймэл оюуны (AI) дэд бүтцийн энэ аварга хөрөнгө оруулалт нь АНУ-ын завсрын сонгуулийн дараа дата төвийн өргөтгөлийг хязгаарлах улс төрийн эсэргүүцэл хүчээ авч буй яг энэ үед зарлагдсан нь анхаарал татаж байна.
Төслийг Tallgrass Energy, Black Hills Energy, American Electric Power (AEP) болон Related Digital компаниудтай хамтран хэрэгжүүлэх юм. Дата төвийг хэсэгчлэн 702 мегаваттын хүчин чадалтай, нүүрстөрөгч барих, хадгалах технологитой түлшний эсийн (fuel cell) байгууламжаар тэжээхээр төлөвлөсөн бөгөөд түлшний эсийг Bloom Energy компани нийлүүлэх ажээ. 702 мегаватт гэдэг нь дунд зэргийн хотын хэрэглээтэй дүйцэхүйц их хэмжээний цахилгаан юм — орчин үеийн AI дата төвүүдийн эрчим хүчний «өлсгөлөн» ямар хэмжээнд хүрснийг энэ тоо харуулж байна.
Гэтэл орон нутгийн иргэдийн байр суурь эрс өөр чигтээ байна. Ballotpedia байгууллагын мэдээлснээр, энэ долоо хоногт санал хураалтад орсон дата төвтэй холбоотой 41 асуудлын ганцхан нь дата төвийн талд гарч, бусад 40 нь бүгд эсрэг шийдэгджээ. Завсрын сонгуулиар Техас, Жоржиа муж улсуудын гол өрсөлдөөнүүдэд дата төвийн өргөтгөлийг эсэргүүцсэн нэр дэвшигчид ялалт байгуулсан нь хөрөнгө оруулагчдыг улс төрийн эсэргүүцэл салбарын хурдацтай өсөлтийг сааруулж болзошгүй гэж санаа зовоход хүргэж байна.
Эсэргүүцлийн шалтгаан нь энгийн: дата төвүүд асар их цахилгаан, ус хэрэглэдэг тул иргэд цахилгааны төлбөр өсөх, усны нөөц хомстох, газар нутаг, амар амгалан байдал алдагдахаас болгоомжилдог. Вайоминг нь Бүгд найрамдах намын бат бэх түшиц газар бөгөөд 2024 оны Ерөнхийлөгчийн сонгуульд Дональд Трамп тэнд 70 гаруй хувийн санал авч байсан муж улс — AI дэд бүтцийн эсэргүүцэл намын харьяаллаас үл хамааран өргөжиж буйн нэг илрэл гэж ажиглагчид үзэж байна.
Зах зээлийн урвал ч шууд мэдрэгджээ. Microsoft компани Техас дахь дата төвийн гэрээгээ AI үүлэн үйлчилгээний Nscale компанитай өргөтгөхөөс татгалзсан бол Bloomberg-ийн мэдээлснээр тус компани Nebius, IREN, Nscale зэрэг «неоүүлэн» үйлчилгээ үзүүлэгчдийн зарим дата төвийн төсөлд тавих хяналтаа чангатгахаар төлөвлөж байна. Харин Google-ийн түлшний эс нийлүүлэгч Bloom Energy компанийн хувьцаа салбарт хязгаарлалт тогтоовол хохирч болзошгүй гэсэн болгоомжлолын улмаас 14 гаруй хувиар унажээ.
Нөгөө талаас, технологийн аваргууд AI өрсөлдөөнд хоцрохгүйн тулд хөрөнгө оруулалтаа зогсоож чадахгүй нөхцөлд байна. Дата төв бүр нь ажлын байр, татварын орлого авчирдаг тул муж улс, орон нутгийн засаг захиргаа ч хоорондоо өрсөлдөн татахыг эрмэлздэг. Гэвч сонгогчид санал хураалтаар эсрэг байр сууриа илэрхийлж эхэлсэн нь энэ тэнцвэрийг өөрчилж, цаашид зөвшөөрөл олголт удааширч, төслүүд шүүх, орон нутгийн сонсголд гацах явдал нэмэгдэх төлөвтэй байна гэж шинжээчид үзэж байна.
Энэ мэтгэлцээн Монгол Улсад ч хамаатай болж магадгүй: өргөн уудам газар нутаг, хүйтэн уур амьсгал (дата төвийг хөргөх зардал бага) нь манай улсыг дата төвийн хувьд байгалийн давуу талтай болгодог ч цахилгаан сүлжээний хүчин чадал, усны нөөц, хууль эрх зүйн орчин нь шийдэгдээгүй асуудлууд хэвээр байна.
Та юу гэж бодож байна: Монгол Улс гадаадын AI дата төвүүдийг татах нь зөв үү, эсвэл цахилгаан, усны нөөцөө эхлээд дотоодын хэрэгцээндээ зориулах ёстой юу?
Эх сурвалж: Reuters
