Оюу Толгойн ногдол ашгийг хэрхэн зарцуулах тухай маргаан энэ долоо хоногт дээд цэгтээ хүрлээ. Монголын ард түмний баялаг болох Оюу Толгойн анхны ногдол ашгийг иргэн бүрд шууд хүртээхийг шаардсан нийтийн өргөдлийн системд 100 мянга гаруй иргэн гарын үсэг зурж, нэг иргэнд 857 мянган төгрөг хуваарилан олгох шаардлагыг Улсын Их Хуралд хүргүүлээд байна. Энэ нь сүүлийн жилүүдэд иргэдийн гарын үсгээр боссон хамгийн том шахалтуудын нэг болж байна.
Энэ шахалтын хариуд Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх байр сууриа тодорхой илэрхийллээ. Тэрбээр Оюу Толгойн ногдол ашгийг орж ирэх бүрд нь иргэдийн дансанд олгох нь зүйтэй гэж үзэж, энэ байр сууриа Ерөнхий сайдад албан ёсоор илэрхийлсэн байна. Ерөнхийлөгчийн үзэж байгаагаар, баялгийн өгөөжийг иргэн бүрд хүртээх нь цаг үеийн шаардлагад нийцсэн шийдвэр болно.
Ерөнхийлөгчийн байр суурийн үндэслэл нь иргэдийн амьжиргааны бодит байдал юм. Дэлхий даяар үүссэн бараа бүтээгдэхүүний үнийн өсөлт, бензин шатахууны хомсдол, тээвэр ложистикийн саад бэрхшээл нь улс орнуудын эдийн засагт цохилт өгч, манай улсын иргэдийн худалдан авах чадвар буурч, өрхүүд томоохон сорилттой нүүр тулж байна. Ийм үед төр, засгийн зүгээс иргэддээ хямралыг даван туулахад шуурхай хариу арга хэмжээ авч, эдийн засгийн өсөлтийг нэмэгдүүлэхэд онцгой анхаарах шаардлагатай гэж тэрбээр онцолжээ.
Гэвч нөгөө талд байр суурь мөн адил хүчтэй байна. Энэ сэдвээр өмнө нь өрнөсөн олон нийтийн хэлэлцүүлэг, санал асуулгуудад иргэдийн нэлээд хэсэг нь ногдол ашгийг тэр дор нь тарааж үрэх бус, хадгалж, тогтвортой сан бүрдүүлэн, ирээдүй хойч үедээ болон томоохон бүтээн байгуулалтад зориулах нь зөв гэж үзэж байсан нь саяхан мөн л хэвлэлээр өргөн яригдсан. Өөрөөр хэлбэл, «одоо хэрэгтэй мөнгө»-ний тал болон «маргаашийн баталгаа»-ны тал хоёр хоёулаа иргэдийн өөрсдийнх нь дунд хуваагдаад байна.
Эдийн засагчдын дунд ч байр суурь хоёр хуваагддаг. Шууд олголтыг дэмжигчид нь энэ мөнгө өрхийн хэрэглээ, өр төлөлтөд бодит дэм болж, дотоодын эргэлтийг идэвхжүүлнэ гэж үздэг бол болгоомжлогчид нь их хэмжээний бэлэн мөнгө нэг дор тарвал инфляцыг хөөргөж, үнийн өсөлтийг улам түргэсгэх эрсдэлтэй, мөн нэг удаагийн тараалт нь урт хугацааны өгөөж өгөхгүй гэж анхааруулдаг. Аль аль талдаа үндэслэл байгаа нь энэ шийдвэрийг дан ганц эдийн засгийн бус, улс төр, нийгмийн итгэлийн асуудал болгож байна.
Одоо бөмбөг Улсын Их Хурал болон Засгийн газрын талд байна. 100 мянган иргэний гарын үсэгтэй шаардлага албан ёсоор хүргэгдсэн, Төрийн тэргүүн байр сууриа илэрхийлсэн нөхцөлд ногдол ашгийн зарцуулалтын эцсийн шийдвэрийг хууль тогтоогчид гаргах ёстой. Шийдвэр ямар ч гарсан, түүний хэрэгжилтийн хэлбэр — дансанд шууд олгох уу, санд хуримтлуулах уу, хосолсон хувилбар байх уу — нь удахгүй болох хэлэлцүүлгийн гол сэдэв байх нь гарцаагүй.
Энэ маргаан нь зөвхөн нэг удаагийн мөнгөний тухай биш юм. Оюу Толгой цаашид ч ногдол ашиг тараах бөгөөд энэ удаагийн шийдвэр нь Монголын байгалийн баялгийн өгөөжийг иргэн бүрд хэрхэн хүртээх урт хугацааны жишиг, зарчмыг тогтоох анхны том тохиолдол болж магадгүй байна. Тиймээс иргэн бүрийн оролцоо, байр суурь энэ хэлэлцүүлэгт жинтэй тусна.
Та алийг нь дэмжих вэ: ногдол ашгийг иргэн бүрд дансаар нь шууд олгох уу, эсвэл санд хадгалж ирээдүйдээ зориулах уу?
Эх сурвалж: nexa.mn, МҮОНРТ (mnb.mn)
