Дэлхийн улс орнууд, хотууд болон компаниуд өнгөрсөн жилийн турш геополитик болон эдийн засгийн сорилт нэмэгдсэн ч хүлэмжийн хийн ялгарлыг тэглэх (net-zero) амлалтаа ихэнхдээ хадгалж үлдсэн гэж судлаачид Баасан гарагт мэдэгдсэнийг Reuters дамжууллаа. Бие даасан судалгааны Net Zero Tracker бүлэг 4,000 гаруй улс, бүс нутаг, хот, аж ахуйн нэгжийг хамруулсан жил тутмын үнэлгээгээ ирэх долоо хоногт Турк улсад болох COP31 уур амьсгалын дээд хэмжээний уулзалтын өмнө нийтэлсэн байна.
Үнэлгээний гол тоо нь тогтвортой байдал юм. Судалгаанд хамрагдсан субъектуудын 47 хувь нь ялгарлаа net-zero болгох зорилт тавьсан нь өнгөрсөн жилийнхээс өөрчлөгдөөгүй байна. Том компаниудын хувьд ч мөн адил — 64 хувь нь net-zero амлалтаа хадгалж байгаа нь өөрчлөгдөөгүй бөгөөд эдгээр компанийн жилийн нийлсэн орлого ойролцоогоор 40 их наяд ам.долларт хүрдэг. Шинэ зорилт тавих идэвх өнгөрсөн жил саарсан ч «өргөн хүрээнд амлалтаа орхих» хандлага бараг ажиглагдаагүй гэж тайланд дүгнэжээ.
Net Zero Tracker-ийг хамтран ажиллуулдаг Их Британийн Energy and Climate Intelligence Unit судалгааны төвийн Жон Ланг «ахиц дэвшил дэлхий даяар жигд бус» байгаа ч Европын компаниуд тэргүүллээ хадгалж, Хятадын компаниуд гүйцэж ойртож байгааг онцолсон байна. Мөн амлалт өгсөн компаниудын дунд хэрэгжилтийн төлөвлөгөөгөө нийтэлж эхэлсэн нь 78 хувь болж, өнгөрсөн жилийн 69 хувиас өссөн нь амлалт цаасан дээрээс бодит төлөвлөгөө рүү шилжиж буйн дохио гэж судлаачид үзжээ.
АНУ-ын хувьд сонирхолто
й дүр зураг гарсан байна. Вашингтон уур амьсгалын амлалтаасаа ухарч байгаа ч Америкийн компаниудын 51 хувь нь net-zero амлалтаа хадгалж байгаа нь өнгөрсөн жилийн 52 хувиас ердөө нэг нэгж хувиар буурсан үзүүлэлт юм. Жон Ланг үүнийг «Вашингтоны ухралтыг үл харгалзан Америкийн компаниуд ингэж олонхоороо зорилтоо хадгалсан нь анхаарал татаж байна» гэж тодорхойлжээ.
Гэвч сул талууд ч тодорхой байна. Дэлхийн хамгийн том компаниудын 384 нь буюу хянагдаж буй компаниудын тавны нэг нь уур амьсгалын сөрөг нөлөөг бууруулах ямар ч зорилтгүй хэвээр байгаа бөгөөд хамгийн их хоцорч буй салбар нь санхүүгийн салбар гэж тайланд дурджээ. Мөн хот, бүс нутгийн захиргаанууд «зорилтын цоорхой»-н гол эх үүсвэр хэвээр байна — хотуудын ердөө 28 хувь, муж, бүс нутгуудын 29 хувь нь net-zero зорилт тавьсан бөгөөд тэдгээр нь ялгарал ихтэй тээвэр, эрчим хүчний системүүдийн ихэнхийг хариуцдаг нь асуудлыг улам хүндрүүлж байна.
Энэ судалгаа ирэх долоо хоногийн COP31 уулзалтын өмнөхөн гарсан нь санамсаргүй хэрэг биш юм. Улс орнууд шинэ амлалтаа танилцуулах ёстой энэ уулзалтад өнөөгийн зорилтууд хадгалагдсан эсэх нь хэлэлцээрийн эхлэлийн байр суурийг тодорхойлно. Шинэ зорилт нэмэгдээгүй нь хэлэлцээчдэд дарамт болох ч, эдийн засгийн хүндрэл, эрчим хүчний үнийн өсөлтийн дунд ч хуучин амлалтууд нураагүй нь нааштай суурь гэж судлаачид үзэж байна.
Монгол Улсын хувьд энэ сэдэв алс холын асуудал биш — уул уурхай, эрчим хүч нь эдийн засгийн гол салбар бөгөөд гол худалдааны түншүүд, хөрөнгө оруулагчид нь нийлүүлэлтийн сүлжээний ялгарлыг улам бүр шаардах болсон. Дэлхийн том компаниуд зорилтоо хадгалсаар байгаа нь Монголын экспортлогчдод ч нүүрсхүчлийн ул мөрийн шаардлага ойрын жилүүдэд чангарах дохио юм.
Та юу гэж бодож байна: эдийн засаг хүндэрсэн үед компаниуд уур амьсгалын зорилтоо хадгалах уу, эсвэл түр хойшлуулах нь зөв үү?
Эх сурвалж: Reuters, Net Zero Tracker
