Японы хөдөө аж ахуйн хоршоодын үндэсний холбоо буюу тус улсын хамгийн том бордоо нийлүүлэгч байгууллага ирэх тариалангийн улиралд бордооны үнээ нэмэхээ зарлалаа. Үнийн өсөлт арваннэгдүгээр сараас ирэх оны тавдугаар сар хүртэлх хугацаанд мөрдөгдөх ажээ.
Хамгийн их өсөлт азотын бордоонд ногдож байна. Байгалийн хийгээр үйлдвэрлэдэг ихэнх азотын бүтээгдэхүүний үнэ 21.7 хүртэлх хувиар нэмэгдэх бол фосфорын бордоо Хятадын экспортын хязгаарлалтаас болж, калийн бордоо мөн адил өсөхөөр болжээ. Эдгээр гурван үндсэн тэжээлийг агуулсан жишиг нийлмэл бордооны үнэ нийлбэр дүнгээрээ 15-аас дээш хувиар өсөх тооцоо гарсан байна.
Холбоо өсөлтийн гол шалтгааныг Ойрхи Дорнодын мөргөлдөөнтэй холбоотой байгалийн хийн үнийн өсөлт гэж тайлбарлалаа. Азотын бордоог хийгээс гаргаж авдаг тул эрчим хүчний үнэ хөдлөх бүрд бордооны өртөг дагаж хөдөлдөг онцлогтой. Дээр нь Хятад улс фосфорын түүхий эдэд экспортын хяналт тавьсан нь нийлүүлэлтийг улам чангаруулжээ.
Бордоо бол тариаланчдын зардлын хамгийн том хэсгүүдийн нэг. Үнэ нь 15–20 гаруй хувиар өсөхөд цагаан будаа, хүнсний ногоо, жимс тариалдаг аж ахуйнуудын нэгж бүтээгдэхүүний өртөг шууд нэмэгдэнэ. Тариаланчид зардлаа өөрсдөө үүрэх үү, эцсийн хэрэглэгчийн үнэ рүү шилжүүлэх үү гэдэг сонголтын өмнө ирж байна.
Японд хүнсний үнэ иргэдийн амьжиргааны хамгийн мэдрэмтгий сэдэв хэвээр байгаа энэ үед бордооны өсөлт дараагийн улирлын хүнсний инфляцыг тэжээх эрсдэлтэй гэж ажиглагчид үзэж байна. Өнөөдрийн бордооны үнэ бол хагас жилийн дараах дэлгүүрийн үнийн урьдчилсан дохио байх нь элбэг.
Холбоо Ойрхи Дорнодын нөхцөл байдлыг үргэлжлүүлэн ажиглаж, Японы тариаланчдад тогтвортой нийлүүлэлтийг хангахын төлөө ажиллана гэж мэдэгдлээ. Гэхдээ мөргөлдөөн үргэлжилж, хийн үнэ өндөр хэвээр байвал дараагийн улиралд ч дахин өсөлт ирэхийг үгүйсгэхгүй байна.
Энэ мэдээ Монголд ч хамаатай. Манай улс бордоо болон хүнсний олон бүтээгдэхүүнийг гаднаас авдаг тул бүс нутгийн бордоо, эрчим хүчний үнийн өсөлт дотоодын хүнсний үнэд хугацааны дараа дамжин тусах суваг нээлттэй байдаг. Тариалангийн улирал эхлэхээс өмнө нөөц, нийлүүлэлтийн асуудлаа эрт төлөвлөх нь чухал болохыг энэ жишээ харуулж байна.
Та юу гэж бодож байна вэ — хүнсний үнийн өсөлтөөс хамгаалах хамгийн зөв арга нь бордоо, түлшний дотоодын нөөцийг эрт бүрдүүлэх үү, эсвэл тариаланчдад шууд дэмжлэг үзүүлэх үү?
Эх сурвалж: NHK World-Japan (2026.11.04)
