УИХ-ын намрын ээлжит чуулганы арваннэгдүгээр сарын 6-ны нэгдсэн хуралдаанаар Санхүүгийн зохицуулах хорооны (СЗХ) дарга Т.Жамбаажамцыг үүрэгт ажлаас нь чөлөөлөх асуудлыг хэлэлцлээ. Тэрбээр өөрөө чөлөөлөгдөх хүсэлтээ гаргасан байсан бөгөөд Эдийн засгийн байнгын хороо уг хүсэлтийг өмнө нь хэлэлцэж, олонх нь дэмжсэн юм. Гэвч чуулганы нууц санал хураалтад 94 гишүүн оролцож, 54 нь чөлөөлөхийг дэмжээгүй тул Т.Жамбаажамц даргын албан тушаалдаа үлдэхээр боллоо гэж ikon.mn болон eguur.mn мэдээллээ.
Санал хураалтын өмнө УИХ-ын дарга С.Бямбацогт чөлөөлөх шалтгаанаа тайлбарлахдаа өрийн дарамтын тоог шууд нэрлэсэн байна. Түүний хэлснээр, «Монголын ард түмэн банк бус санхүүгийн байгууллагын зээлийн хүүгийн дарамтад орсон байна. Аппликэйшний зээлийн хүү 60 хувь, банк бусын зээлийн хүү 40 хувь болчихсон» бөгөөд өнгөрсөн зургаан сарын хугацаанд СЗХ-той хамтарч ажиллаж, тодорхой ажлууд хийх гэж үзсэн ч энэ асуудлыг шийдэх, ачаа үүрэх шаардлага үүссэн учраас чөлөөлөх асуудлыг хэлэлцэж байгаа ажээ. Санал хураалтын дүн гарсны дараа тэрбээр «ББСБ-ын зээлийн хүү жилийн 60 хувьд хүрч, банк бусын мөнгө хүүлэлт иргэдийг сөхрөөж байгаа тул СЗХ-ны даргыг ажлаас нь чөлөөлөх асуудлыг УИХ-ын чуулганаар хэлэлцүүлсэн ч гишүүд дэмжсэнгүй» гэж мэдэгдсэн байна.
Тоонуудыг харьцуулж харвал ялгаа нь асар их юм. УИХ-ын дарга өмнө нь чуулганы танхимд арилжааны банкны зээл жилийн 18 орчим хувьтай байхад банк бусын зээл 45 хувь, аппликейшн зээл 50–60 хувьд хүрч байгааг дурдаж, бага хүүтэй зээл авах боломж нь хаагдсан иргэд өдөр тутмын асуудлаа шийдэхийн тулд хамгийн өндөр хүүтэй аппликейшн зээл рүү түлхэгдэж байгааг шүүмжилж байсан. Өөрөөр хэлбэл, цалингаасаа цалингийн хооронд амьдардаг өрхүүдэд хамгийн хүртээмжтэй зээл нь хамгийн үнэтэй зээл байх нь элбэг болсон нь өнөөдрийн маргааны гол цөм юм.
Т.Жамбаажамцын хувьд 2006 оноос хойш Санхүүгийн зохицуулах хороонд ажиллаж, 2025 оны нэгдүгээр сарын 16-наас тус хорооны даргаар томилогдон ажиллаж байгаа туршлагатай зохицуулагч юм. СЗХ нь банкнаас бусад санхүүгийн салбар — банк бус санхүүгийн байгууллагууд, даатгал, үнэт цаас, хадгаламж зээлийн хоршоод зэрэг өргөн хүрээг хянадаг бөгөөд аппликейшнээр дамжуулан богино хугацааны зээл олгодог байгууллагууд ч энэ хяналтад багтдаг. Иймээс хүүгийн дээд хэмжээ, зээлийн нөхцөлийн ил тод байдал, хэрэглэгчийн эрхийг хамгаалах асуудал нь яг энэ хорооны шууд хариуцлагын хүрээнд байдаг.
Сонирхолтой нь, санал хураалтаас хэдхэн хоногийн өмнө буюу аравдугаар сарын 21-нд СЗХ өөрөө ББСБ-уудын зээлийн хүүг зохицуулах шийдвэр гаргасан юм. Хорооны хяналт шалгалтаар уламжлалт барьцаатай зээлийн сарын дундаж хүү 2.9 хувь байгаа бол аппликейшнээр зээл олгодог зарим байгууллага Мөнгөн зээлийн үйл ажиллагааг зохицуулах тухай хуульд заасан сарын 4.5 хувийн дээд хэмжээнээс хэтэрсэн хүүтэй зээл олгож байсан нь илэрсэн байна. Үүнтэй холбогдуулан хороо аравдугаар сарын 21-нээс ББСБ-уудын сарын зээлийн хүүг тогтоосон дээд хэмжээнээс хэтрүүлэхгүй байх, зээл олголт болон мэдээллийн өөрчлөлт бүрийг Монголбанкны зээлийн мэдээллийн санд бодит цагийн горимоор нийлүүлэх шийдвэр гаргаж, дээд хэмжээг зөрчсөн байгууллагад үйл ажиллагааг нь түдгэлзүүлэх, тусгай зөвшөөрлийг нь цуцлах хүртэл хариуцлага тооцохоо мэдэгдсэн билээ.
Улс төрийн өнцгөөс харвал энэ хэрэг зөвхөн нэг даргын тухай биш байлаа. Т.Жамбаажамцыг чөлөөлсөн тохиолдолд оронд нь УИХ-ын Тамгын газрын дэд дарга Ц.Одхүүг томилох асуудал улс төрийн хүрээнд яригдаж, түүнийг «С.Бямбацогтын хүн» гэж нэрлэж байгаа тухай хэвлэлүүд өчигдөр мэдээлж байсан юм. Байнгын хороо дэмжсэн асуудлыг чуулганы олонх унагасан нь парламентын доторх байр суурийн зөрүүг ч ил гаргалаа — нэг тал нь даргыг солих нь өрийн дарамтын эсрэг дохио болно гэж үзсэн бол нөгөө тал нь хүн солих нь хүүг бууруулахгүй, харин зохицуулалтыг тогтвортой үргэлжлүүлэх нь чухал гэж үзсэн байж болох талтай.
Иргэдийн хувьд хамгийн чухал асуулт хэвээрээ байна: дарга үлдсэн, харин хүү буурах уу? Аравдугаар сарын 21-ний шийдвэрийн хэрэгжилт — аппликейшн зээлдүүлэгчид сарын 4.5 хувийн дээд хэмжээг бодитоор мөрдөж байгаа эсэх, зээлийн нийт өртгийг иргэдэд ил тод харуулж байгаа эсэх — ойрын саруудад шалгагдах гол шалгуур болно. Шинжээчид болон иргэдийн дунд хүүгийн дээд хэмжээг хэт чангалах нь зээлийг далд, албан бус зах зээл рүү түлхэж болзошгүй гэсэн болгоомжлол ч зэрэгцэн яригддаг тул зохицуулагчийн дараагийн алхмууд анхаарлын төвд байх нь гарцаагүй.
Та юу гэж бодож байна: аппликейшн болон ББСБ-ын зээлийн хүүг хуулиар хатуу хязгаарлах нь зөв үү, эсвэл энэ нь иргэдийг далд зээлдүүлэгч рүү түлхэх эрсдэлтэй юу?
Эх сурвалж: ikon.mn, eguur.mn, zuv.mn, Санхүүгийн зохицуулах хорооны шийдвэрийн тухай мэдээлэл
